เอกลักษณ์ดินเผาด่านเกวียน


นิตยสารผู้จัดการ( มกราคม 2543)



กลับสู่หน้าหลัก

ดินในลำน้ำมูลที่ใช้ทำเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียนจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวมีแร่สนิมเหล็ก ที่ไม่เหมือนดินจากแหล่งอื่น คือ เป็นดินเหนียว ที่มีเนื้อเป็นสีแดงเข้มจนเกือบดำ ที่เรียกกันว่า Stone Ware คุณสมบัติมีความเหนียวสูงมาก เมื่อเผาด้วยความร้อนสูงจะทำให้สีดำโดยไม่ต้องผสมสี เตา ที่ใช้ต้องเป็นเตาฟืน หากเผาด้วยเตาแก๊สจะได้แค่สีแดงเข้มๆ ไม่ถึงดำ และต้องเผาอุณหภูมิ ตั้งแต่ 1,000-1,250 องศา หากเผาด้วยอุณหภูมิแค่ 700-800 องศาเมื่อถูกน้ำจะเปื่อยยุ่ย เผาจนดำแล้วจะมีความแข็งกว่าดินในทุกพื้นที่ ขึ้นรูปได้ดี แตกต่างจากเครื่องปั้นดินเผาทางลำปาง ซึ่งทำจากดินขาวเรียกว่าพอร์ซเลน (Porcelen)

กรรมวิธีการผลิตเครื่องปั้นดินเผา

1. เริ่มจากขั้นตอนการเตรียมดิน โดยนำดินมาตากแดด กำหนดดินตาม ที่ต้องการ คือ ดินเหนียวด่านเกวียน 2 ส่วน และดินทรายน้ำมูล 1 ส่วน นำมาตากแดดให้แห้ง และบดให้ละเอียด เพื่อนำไปสู่การหมักดิน

2. การหมักดิน ดิน ที่ได้จากการตากแดด ที่เตรียมเอาไว้ และมีบ่อลงดินเตรียมไว้ขนาด 50 คูณ 150 ซม. โดยลงดินเหนียวด่านเกวียนก่อน 1 ส่วน ส่วนล่าง และลงดินทรายมูลอีก 1 ส่วน ตรงกลาง และส่วนบนให้ลงดินเหนียวด่านเกวียนอีก 1 ส่วน ที่เหลือ แล้วเทน้ำลงในบ่อให้พอท่วมดิน ที่ลงบ่อทิ้งไว้ 1 วัน อีก 1 คืนจึงนำไปสู่ขั้นตอนการรีดดินได้

3. การรีดดิน นำดิน ที่หมักไว้มาทำการคลุกเคล้าให้เข้ากันแล้วนำมารีด ที่เครื่องรีดดิน ที่เตรียมไว้จะได้ดินออกมาเป็นก้อน

เมื่อได้ดินจากการรีดแล้วนำดินมาขึ้นรูปงานตามลักษณะงาน ที่ต้องการ ซึ่งจะเห็นได้ว่างาน ที่ด่านเกวียนจะมีเอกลักษณ์งานเป็นของตัวเอง ตรง ที่งานไม่ได้ใช้พิมพ์หรือเรียกว่าการ copy ในการขึ้นรูปงานสำหรับ 1 ตู้คอนเทนเนอร์ต้องใช้เวลานานถึง 45 วันหรืออาจจะมากกว่าหรือน้อยกว่าก็ได้แล้วแต่ชิ้นงาน ที่ผลิต

หลังจากนั้น เข้าสู่ขั้นตอนการเผา จะต้องได้เครื่องปั้น ที่ได้รับการผึ่งพอหมาดเป็นที่เรียบร้อยแล้วหรือจากขึ้นรูปไว้ประมาณ 1-2 สัปดาห์ จึงจะนำลงเตาเผาได้ เพราะหากนำลงในขณะที่เครื่องปั้นยังมีความชื้นอยู่จะทำให้เกิดการแตกหักเสียหาย ไม่คุ้มค่าใช้จ่าย ที่เสียไป

ในการลงเตาทุกครั้งเครื่องปั้นต้องลงให้พอเหมาะกับเตา แล้วแต่ขนาดเครื่องปั้นเล็กหรือใหญ่ในการที่จะกำหนดจำนวนชิ้นงาน การเผาใช้ฟืนเผาหรือไม้อุณหภูมิประมาณ 980 -1,050 องศาเซลเซียส ซึ่งงานจะออกมาในรูปของ Terracotta ระยะเวลาการเผาประมาณ 3-4 วัน



กลับสู่หน้าหลัก

Creative Commons License
ผลงานนี้ ใช้สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง 3.0 ประเทศไทย



(cc) 2008 ASTVmanager Co., Ltd. Some Rights Reserved.