พอดีกับสถานการณ์ไข้หวัดนกพ่นพิษ ทำเอาการส่งออกสะดุดจนเศรษฐกิจเริ่มซวนเซ งานสัมมนา Owen G. Kenan ประจำปี 2547 ที่ถูกจัดขึ้นในหัวข้อ "อุตสาหกรรมอาหารไทย : สิ่งท้าทายและโอกาสในตลาดโลก" เมื่อวันที่ 28 มกราคม 2547 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยสถาบันคีนันแห่งเอเชีย เป็นเจ้าภาพหลัก จึงได้รับความสนใจอย่างล้นหลามจนเก้าอี้แทบไม่พอ

ในงานนี้ ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี กล่าวเปิดและแสดงวิสัยทัศน์ "ความจำเป็นในการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารไทย" อาศัยวิกฤติของสถานการณ์สร้างโอกาสในการประกาศนโยบายเชิงรุก นอกเหนือจากการประกาศให้ปี 2547 เป็น Food Safety Year ว่ารัฐบาลได้กำหนดนโยบายการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารให้เป็นหัวหอก ที่จะพัฒนาเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมของประเทศ เพราะ เชื่อมั่นใน core competency และ local content ด้านนี้ที่มีสูงอยู่แล้ว

"อุตสาหกรรมอาหารช่วยเชื่อมโยงภาคอุตสาหกรรมกับภาคเกษตร เชื่อมไปถึงระดับรากหญ้า ซึ่งตรงกับแนวคิด local link, global reach หมายความว่าเราสามารถเชื่อมไปถึงโลกโดยการเอาอาหารส่งออกสู่โลก แต่ในขณะเดียวกันก็เชื่อมโยงถึงสายสัมพันธ์ทั้งหมดของเศรษฐกิจภายในประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจอาหาร ที่โยงถึงภาคบริการ และธุรกิจโลจิสติกส์"

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ท้าทายคือการพัฒนาศักยภาพอุตสาหกรรมอาหารไทย ให้สอดคล้องกับความต้องการในตลาดโลก ที่ปัจจุบันผู้บริโภคมีความต้องการเชิงคุณภาพและสุขภาพมากขึ้นเรื่อยๆ การบรรลุเป้าหมายดังกล่าวจึงต้องปฏิรูปทั้งระบบ จากฟาร์ม โรงงาน ร้านอาหาร ช่องทางการขนส่ง ไปจนถึงร้านค้าปลายทาง ซึ่งการดำเนินงานในระยะสั้นคือ การควบคุมฟาร์มปศุสัตว์ให้ปรับรูปแบบเป็นฟาร์มมาตรฐาน แผนระยะกลางและระยะยาว คือการสร้าง Value Chain ให้สมบูรณ์ทั้งระบบ รวมถึงร้านอาหารไทยในต่างประเทศที่มีอยู่ประมาณ 7,000 ร้านทั่วโลก ซึ่งเป็นช่องทางจำหน่ายที่สำคัญและมีผลต่อภาพลักษณ์อาหารไทยโดยรวม เพื่อไปให้ถึงเป้าหมายการเป็นยักษ์ใหญ่อุตสาหกรรมอาหารโลก

ด้านธนินท์ เจียรวนนท์ ประธานกรรมการบริหาร บริษัทเครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่าตลาดอาหารโลกภายใต้ข้อตกลงองค์การการค้าโลก (WTO) จะมีอุปสรรคด้านข้อกีดกันทางการค้าที่ละเอียดอ่อนมากขึ้น และการพัฒนาเทคโน โลยีล้ำหน้าเพื่อตรวจจับสิ่งปนเปื้อน มีผลต่อผู้ผลิตให้ต้องพัฒนา เทคโนโลยีของตนเองให้ดียิ่งขึ้น และต้องหันไปรับมือกับความต้องการของผู้บริโภคที่มีความเฉพาะเจาะจงมากขึ้น เช่น อาหารเสริมสำหรับผู้ป่วยความดันโลหิต เบาหวาน

"อุตสาหกรรมอาหารยังมีความเป็นไปได้ที่จะขยายตัวอีกมาก ปัจจัยสำคัญอยู่ที่วัตถุดิบที่มีคุณภาพ ปลอดสารพิษ และต้นทุนต่ำ สิ่งที่ไทยควรจะทำและมีความเป็นไปได้ก็คือ สร้างฐานวัตถุดิบในประเทศเพื่อนบ้านหรือประเทศอื่นๆ ที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเข้าไปลงทุนในประเทศที่ 3 ที่ได้รับการยกเว้นภาษีจากประเทศคู่ค้าปลายทาง ยิ่งจะเพิ่มศักยภาพทางการแข่งขันให้อุตสาหกรรมการส่งออกอาหารไทยได้มาก"

โดยในภาพรวมนั้น ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมอาหารต้องมีวิสัยทัศน์ที่มองออกไปข้างนอก การลงทุนสร้างฐานการผลิตในประเทศใกล้เคียง เช่น จีน อินเดีย อินโดนีเซีย พม่า และเวียดนาม ซึ่งมีประชากรกว่า 2,000 ล้านคน จะเป็นเครือข่าย ตลาดขนาดใหญ่ที่ใช้เป็นกลุ่มลูกค้าเป้าหมายได้ นอกเหนือจากการส่งวัตถุดิบกลับมายังไทยเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มก่อนการส่งออก

ซึ่งหากทำได้จริงอย่างที่ว่า ฝันของไทยที่จะเป็นยักษ์ใหญ่ อุตสาหกรรมอาหารโลก ก็ไม่น่าจะไกลเกินเอื้อม